Wat zijn Atlantis truffels?

Atlantis truffels zijn sclerotia: harde, knobbelige brokjes samengeperst schimmelweefsel die de schimmel Psilocybe atlantis onder de grond aanmaakt als voedselvoorraad. Ze bevatten psilocybine, dezelfde stof die paddo's psychoactief maakt, en je eet ze vers.

Een schimmel uit een gazon in Georgia

Psilocybe atlantis werd in 2003 beschreven door de Mexicaanse mycoloog Gastón Guzmán, samen met Richard Hanlin en Cathy White, in het vakblad Mycotaxon. De eerste vondst groeide in een stuk mos naast een huis in Fulton County, Georgia, op een kavel die grensde aan bos, op minder dan vijftig meter van een zijrivier van de Chattahoochee. De soort is alleen in Georgia aangetroffen en is nauw verwant aan Psilocybe mexicana, de paddenstoel waaruit Albert Hofmann in 1958 voor het eerst psilocybine isoleerde.

In Fulton County ligt de stad Atlanta. De verzonken stad op sommige verpakkingen is versiering.

Wat een sclerotium is

Bij een paddenstoel denken de meeste mensen aan hoed en steel boven de grond. Dat is alleen het vruchtlichaam. De schimmel zelf is een netwerk van fijne draden, het mycelium, dat in de grond of in hout leeft. Een paar Psilocybe-soorten drukken onder bepaalde omstandigheden een deel van dat netwerk samen tot stevige knollen, die droogte of kou kunnen overleven en later weer uitlopen. Die knollen heten sclerotia.

Truffels voor de verkoop worden gekweekt in afgesloten bakken op een substraat van graan. De kwekers houden de omstandigheden zo dat de schimmel sclerotia vormt en geen paddenstoelen. Na de oogst worden de truffels gewassen, gewogen en vacuüm verpakt. Ze lijken op kleine lichtbruine steentjes of geschilde gember, voelen stevig en een beetje rubberachtig aan en smaken nootachtig en bitter.

Truffels en paddo's naast elkaar

Het Italiaanse Istituto Superiore di Sanità mat truffels uit de handel en vond alleen psilocybine, 59 tot 168 microgram per 100 milligram verse truffel. Dat is 0,6 tot 1,7 milligram per gram, dus in een verpakking van 15 gram zit ergens tussen 9 en 25 milligram. Atlantis werd daarin niet bij naam genoemd. Het onderzoek laat wel zien hoeveel verschil er van nature tussen partijen zit (Pellegrini e.a., 2013).

Waarom truffels in Nederland legaal zijn

In 2008 verbood de overheid verse paddo's, na een reeks incidenten met toeristen. De wet spreekt van paddenstoelen. Sclerotia zijn botanisch gezien geen paddenstoelen, dus truffels vallen niet onder de Opiumwet; de Hoge Raad bevestigde in april 2026 dat ze vrij gekweekt en verhandeld mogen worden (Hoge Raad, ECLI:NL:HR:2026:450). Gedroogde truffels zijn minder duidelijk. Daar is geen uitspraak over, en Jellinek rekent ze als bereiding van psilocybine tot lijst I, de harddruglijst (Jellinek). Houd ze dus vers.

Buiten Nederland is het een stuk strenger. In Duitsland vallen psilocybine en de organismen waar het in zit onder de Betäubungsmittelgesetz, en het Verenigd Koninkrijk rekent psilocybinehoudende schimmels sinds 2005 in elke vorm tot klasse A. Truffels meenemen naar huis is in de meeste landen strafbaar, ook in je bagage.

Philosopher's stones en zelf kweken

"Philosopher's stones" was oorspronkelijk de bijnaam voor de sclerotia van Psilocybe tampanensis, een soort die in 1977 in Florida werd gevonden. Winkels gebruiken de naam nu voor alle magic truffels.

Je kunt Atlantis truffels ook zelf kweken met een kweekset: een afgesloten bak met doorgroeid substraat die je minstens vier weken op kamertemperatuur laat staan voordat je oogst. Verse truffels uit een kweekset zijn in Nederland legaal, en verser dan dit krijg je ze niet. Bestel je vanuit het buitenland, kijk dan eerst wat daar mag.

Lees verder over werking en verloop, of hoe Atlantis zich verhoudt tot andere soorten.